Loonkloof onder wetenschappers stopt niet bij de universiteit

De salariskloof tussen mannen en vrouwen verdwijnt niet wanneer ze de universiteit verlaten, zelfs niet met een doctorstitel.

Sterker nog: direct na hun promotie beginnen vrouwen al met een achterstand van gemiddeld 171 euro per maand, en die groeit alleen maar door gedurende de loopbaan. Dat blijkt uit onderzoek van de Radboud Universiteit en de Rijksuniversiteit Groningen, dat deze week verscheen in Research in Social Stratification and Mobility.

Dat er in de universitaire wereld een loonkloof bestaat, was al langer bekend. "Maar veel jonge onderzoekers verlaten na hun promotietraject (al dan niet noodgedwongen) de academische wereld. Wij waren benieuwd of de veelgehoorde aanname klopt dat promovendi buiten de universiteit meer kunnen verdienen", vertelt Anne Maaike Mulders, socioloog bij de Radboud Universiteit en een van de auteurs van het artikel. Voor het onderzoek gebruikten Mulders en collega's salarisdata van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) om ruim 4500 gepromoveerde onderzoekers tot zestien jaar na het behalen van hun doctorstitel te volgen. "Al direct na hun promotie verdienen vrouwen gemiddeld 171 euro minder per maand dan hun mannelijke collega's. Dat verschil wordt in de jaren daarna alleen maar groter, of ze nou binnen of buiten de universiteit werken", ontdekte Mulders. ‘Ook als je in de data rekening houdt met werkuren, contractvorm, vakgebied of gezinssamenstelling is er geen duidelijke verklaring voor die ontwikkeling."

En of er inderdaad meer geld te verdienen valt buiten de universiteit? ‘Alleen op de korte termijn', legt Mulders uit. "Op de lange termijn verdienen wetenschappers binnen de universiteit juist meer. Voor vrouwen geldt dit patroon extra sterk. Zij profiteren van een relatief sterke salarisstijging na vertrek bij de universiteit, maar zien hun inkomensgroei hier later juist sterker stagneren dan mannen. Doordat vrouwen sneller en vaker de universiteit verlaten dan mannen, wordt inkomensongelijkheid dus alleen maar extra vergroot."

"Natuurlijk kan niet iedereen binnen de universiteit blijven, door krapte en competitie is dat niet altijd mogelijk. Het vertrek van vrouwen uit de wetenschap wordt gezien als een verlies voor het academisch veld, maar vaak wordt gedacht dat wetenschappers buiten de universiteit in ieder geval meer kunnen verdienen. Dat je bijvoorbeeld na een technische promotie bij een farmaceutisch bedrijf meteen veel meer salaris krijgt", zegt Mulders. "Dat zien wij niet terug in de data."

Dat toont volgens de onderzoeker dat er structurele factoren in de samenleving spelen. ‘Het is belangrijk om dit niet bij vrouwen zelf neer te leggen, bijvoorbeeld door te suggereren dat zij minder goed onderhandelen of dat enkel het starten van een gezin hun salaris beperkt. Dat beeld klopt niet. Wat we in de data zien lijkt eerder te passen bij een bredere ongelijkheid in salarissen en carrièrekansen. Waar vrouwen ook terechtkomen, of dat nou binnen of buiten de universiteit is, ze verdienen stelselmatig minder dan mannen met vergelijkbare achtergronden.’

Mulders, A. M., Janietz, C., Hofstra, B., & Tolsma, J. (2026). Leaving for more or settling for less: Gendered salary trajectories after leaving academia. Research in Social Stratification and Mobility, 102, 101132. https://doi.org/10.1016/j.rssm.2026.101132